Ramai mungkin biasa melihat gelaran Ts. digunakan oleh individu yang berkecimpung dalam bidang teknologi dan kejuruteraan. Namun, bagaimana pula jika seseorang itu merupakan graduan Sains Sukan dan Sains Kesihatan?
Perkara tersebut mungkin kedengaran agak luar biasa, tetapi pengalaman Ts. Dr. Hadafi Fitri Mohd Latip dari Universiti Teknologi Malaysia (UTM) menunjukkan bagaimana bidang Sains Sukan sebenarnya boleh mempunyai hubungan rapat dengan dunia teknologi.
Apa sebenarnya gelaran Ts.?
Ts. merupakan gelaran profesional bagi Professional Technologist yang berdaftar dengan Malaysia Board of Technologists (MBOT).
MBOT ialah badan profesional yang ditubuhkan menerusi Akta Teknologis dan Juruteknik 2015 (Akta 768) bagi mendaftar serta mengiktiraf teknologis dan juruteknik profesional di Malaysia.
Bagi seseorang Graduate Technologist yang ingin mendapatkan status Professional Technologist, MBOT ketika ini menetapkan antaranya pengalaman praktikal minimum tiga tahun dalam bidang teknologi atau teknikal berkaitan, selain perlu memenuhi kriteria yang ditentukan oleh lembaga tersebut.
Di bawah Seksyen 19 Akta 768 pula, Professional Technologist mempunyai hak berkaitan kelulusan dan pensijilan terhadap cara atau pelaksanaan perkhidmatan teknologi dalam bidang yang diiktirafnya.
Namun, perkara menarik dalam kisah Dr. Hadafi adalah latar belakang akademiknya bukanlah bermula dalam bidang kejuruteraan.
Daripada Sains Sukan kepada teknologi
Dr. Hadafi merupakan graduan Ijazah Sarjana Muda Sains serta Pendidikan (Sains Sukan) di UTM.
Menurut perkongsian beliau kepada kami, pendedahan terhadap teknologi bermula ketika menjalankan projek tahun akhir di universiti apabila penyelianya menggalakkan pelajar menghasilkan projek berkaitan inovasi dan teknologi sukan.
Ia bukan tugas mudah kerana beliau tidak mempunyai latar belakang kejuruteraan secara khusus.
Bagaimanapun, beberapa subjek yang dipelajarinya termasuk pengaturcaraan C++, telekomunikasi dan rangkaian, teknologi pengajaran serta multimedia berasaskan web sedikit sebanyak memberikan asas untuk meneroka bidang tersebut.
Daripada situ, beliau mula terlibat dengan pembangunan dan kajian peralatan berkaitan sukan serta menyertai pertandingan inovasi seperti Industrial Art and Technology Exhibition (INATEX) UTM dan Malaysia Technology Expo (MTE).
Pengalaman tersebut kemudiannya menjadi antara asas kepada penglibatan beliau yang lebih mendalam dalam teknologi sukan.
Teknologi sukan bukan sekadar jam pintar
Istilah teknologi sukan mungkin menyebabkan ramai membayangkan jam pintar, penjejak kecergasan atau sensor yang digunakan oleh atlet.
Hakikatnya skopnya jauh lebih luas.
Ia boleh melibatkan pembangunan perkakasan, perisian, analisis pergerakan, biomekanik, pengumpulan data, keselamatan sehingga kepada teknologi yang digunakan dalam proses rehabilitasi atlet.
Perkara inilah yang diteruskan Dr. Hadafi ketika mengikuti pengajian Doktor Falsafah dalam bidang Sains Kesihatan di UTM.
Dalam kajiannya, beliau membangunkan Integrated Multiple Ankle Technology Device (IMATD), iaitu teknologi rehabilitasi yang memberi tumpuan terhadap proses pemulihan kecederaan buku lali.
Sistem tersebut menggabungkan peralatan rehabilitasi dengan aplikasi, perisian serta pangkalan data bagi merekod dan menguruskan maklumat berkaitan proses pemulihan.
Menurut Dr. Hadafi, pembangunan IMATD turut mengambil kira aspek seperti pergerakan mekanikal, kestabilan, keselamatan pengguna dan analisis struktur.
Ini menunjukkan bagaimana sesuatu kajian yang asalnya berada dalam bidang Sains Sukan dan Sains Kesihatan boleh berkembang sehingga merangkumi pelbagai elemen teknologi serta kejuruteraan.
Keselamatan juga sebahagian daripada teknologi
Satu lagi bidang yang diberi perhatian beliau ialah keselamatan.
Dalam teknologi sukan, sesuatu peralatan bukan sahaja perlu berfungsi tetapi perlu mengambil kira risiko kepada atlet dan pengguna.
Ini termasuk mengenal pasti risiko, keselamatan penggunaan peralatan dan langkah pencegahan kecederaan.
Disebabkan itu, Dr. Hadafi turut mendalami bidang Occupational Safety and Health (OSH) sebagai pengetahuan tambahan kepada penyelidikannya.
Hubungan antara teknologi dan keselamatan ini juga selari dengan fungsi seorang teknologis yang bukan semata-mata membangunkan sesuatu produk, tetapi perlu memahami bagaimana teknologi itu digunakan secara selamat dan bertanggungjawab.
Jadi, graduan Sains Sukan boleh terus mohon Ts.?
Tidak semestinya.
Apa yang ditunjukkan melalui pengalaman Dr. Hadafi bukanlah bahawa setiap pemegang ijazah Sains Sukan secara automatik layak mendapat gelaran Ts.
Sebaliknya, perjalanan profesional, pengalaman dalam bidang teknologi dan kompetensi yang dibangunkan seseorang memainkan peranan penting.
MBOT sendiri meletakkan Graduate Technologist sebagai peringkat pendaftaran sebelum seseorang boleh memohon sebagai Professional Technologist, dengan kelayakan serta bidang teknologi berkaitan tertakluk kepada pengiktirafan lembaga tersebut.
Pengalaman Dr. Hadafi menjadi contoh menarik bagaimana seseorang yang bermula daripada bidang Sains Sukan akhirnya membina kepakaran yang bersilang dengan inovasi, teknologi rehabilitasi, perisian dan keselamatan.
Teknologi sukan semakin multidisiplin
Hari ini, prestasi seorang atlet tidak lagi hanya bergantung kepada latihan secara konvensional.
Data, sensor, analisis pergerakan, perisian, kecerdasan buatan serta pelbagai peralatan khusus semakin digunakan dalam latihan dan pemulihan.
Disebabkan itu, sempadan antara bidang seperti Sains Sukan, Sains Kesihatan, sains komputer dan kejuruteraan juga semakin kabur.
Dr. Hadafi sendiri berharap teknologi sukan pada suatu hari nanti mendapat kedudukan yang lebih khusus dalam ekosistem profesional teknologi negara serta lebih ramai graduan Sains Sukan melibatkan diri dalam pembangunan teknologi tempatan.
Beliau yang kemudiannya berkhidmat sebagai pensyarah kanan di Sekolah Kejuruteraan Bioperubatan dan Sains Kesihatan, UTM turut pernah memegang tanggungjawab sebagai Timbalan Pengarah Sports Innovation Technology Centre (SITC) UTM.
Jika ada satu perkara yang boleh diambil daripada perjalanan ini, nama ijazah yang tertera pada sijil tidak semestinya menentukan satu-satunya bidang yang boleh diterokai seseorang.
Dalam kes Dr. Hadafi, perjalanan daripada Sains Sukan kepada teknologi akhirnya membawanya kepada pengiktirafan sebagai seorang Professional Technologist (Ts.).
(Artikel ini disediakan berdasarkan pengalaman dan perkongsian Ts. Dr. Hadafi Fitri Mohd Latip, Timbalan Pengarah, Sports Innovation Technology Centre, Institute Human Centred Engineering, School of Biomedical Engineering & Health Sciences, Faculty Engineering, Universiti Teknologi Malaysia.)
{suggest}