Sebuah mahkamah di Indonesia pada Selasa telah mensabitkan bekas menteri pendidikan, Nadiem Makarim—yang juga merupakan pengasas bersama sebuah syarikat pemula (startup) teknologi bernilai berbilion dolar—atas kesalahan rasuah, dan menjatuhkan hukuman penjara selama 10 tahun ke atasnya.
Barisan hakim mendapati Nadiem bersalah atas pertuduhan rasuah yang berkaitan dengan perolehan komputer riba Chromebook untuk sekolah-sekolah semasa pandemik Covid-19, yang mengakibatkan kerugian negara sekitar $120 juta (kira-kira RM564 juta).
Mahkamah tindak pidana rasuah di Jakarta itu turut memerintahkan Nadiem membayar denda sebanyak 1 bilion rupiah (~RM227,958) serta wang pampasan (restitusi) sebanyak 809 bilion rupiah (~RM184.4 juta)—atau berdepan hukuman penjara tambahan jika gagal membayarnya.
Kes ini memperlihatkan satu pusingan sudut yang mengejutkan bagi graduan universiti elit Ivy League merangkap pengasas bersama aplikasi seru-pandu Gojek itu, yang suatu ketika dahulu diangkat sebagai ikon industri syarikat pemula teknologi di Indonesia.
Nadiem, 41, meletak jawatan daripada syarikat itu untuk menjadi salah seorang anggota kabinet termuda di negara berkenaan pada tahun 2019, dan berkhidmat sebagai menteri pendidikan sehingga tahun 2024.
Pihak pendakwaan berhujah bahawa keputusan Nadiem untuk membeli komputer riba Chromebook, yang menggunakan sistem operasi ChromeOS milik Google, mempunyai kaitan dengan pelaburan gergasi teknologi AS itu dalam Gojek, sekali gus menyebabkan negara menanggung kerugian sekitar $120 juta.
Nadiem secara konsisten menafikan sebarang salah laku, dan peguamnya menyatakan bahawa mereka akan mengemukakan rayuan terhadap keputusan tersebut.
Bekas menteri itu mendakwa bahawa perolehan Chromebook tersebut sebenarnya telah menjimatkan wang negara, dan menyifatkan kes terhadapnya sebagai satu “kesilapan siasatan”.
Sambil mengalirkan air mata selepas perbicaraan tamat, Nadiem berkata beliau telah “dihukum berdasarkan fakta yang langsung tidak munasabah… malah empat hakim yang menjatuhkan hukuman penjara 10 tahun ke atas saya tidak mampu memandang tepat ke mata saya.”
“Secara praktikalnya saya dihukum penjara 15 tahun kerana diarah membayar restitusi sebanyak 809 bilion rupiah, wang yang saya sendiri tidak miliki,” tambahnya lagi.
Puluhan pemandu Gojek yang memakai jaket hijau ikonik mereka turut hadir bagi memberikan sokongan.
Nadiem sempat bersalaman dan memeluk para penyokongnya sebelum perbicaraan bermula.
Sebaik sahaja keputusan dibacakan, para penyokong di dalam dan di luar bilik mahkamah melaungkan: “Nadiem tidak bersalah!”
Nadiem, yang bapanya merupakan seorang peguam dan pernah berkhidmat dalam jawatankuasa etika agensi pencegahan rasuah Indonesia, mengasaskan Gojek pada tahun 2010.
Ia bermula sebagai sebuah pusat panggilan dengan hanya sekitar 20 orang pemandu motosikal di Jakarta.
Nama syarikat itu diinspirasikan daripada pengangkutan teksi motosikal yang amat popular di Jakarta, yang dikenali sebagai “ojek”.
Perkhidmatan syarikat itu kemudiannya berkembang pesat daripada sekadar seru-pandu kenderaan kepada penghantaran makanan dan dompet digital, dengan mencatatkan kira-kira 3.1 juta pemandu berdaftar setakat tahun 2023.
Nadiem menyatakan beliau menerima tawaran daripada Presiden Joko Widodo ketika itu untuk berkhidmat sebagai menteri pendidikan sebahagiannya adalah untuk menggalakkan golongan profesional Indonesia menyertai perkhidmatan awam.
Namun, beliau berhujah bahawa kes yang menimpanya ini boleh memberikan kesan yang sebaliknya.
“Golongan profesional muda kini berasa takut bahawa mereka mungkin akan menjadi mangsa seterusnya,” kata beliau.
Syarikat Google tidak dituduh dalam kes ini dan pihak mereka telah menafikan sebarang salah laku.
Sementara itu, GoTo Group—entiti yang ditubuhkan pada 2021 hasil penggabungan antara Gojek dan platform e-dagang Tokopedia—menyatakan bahawa Nadiem tidak lagi mempunyai sebarang peranan dalam pembuatan keputusan syarikat sejak beliau meletak jawatan pada tahun 2019. – AFP