Nama Syed Muhammad Naquib al-Attas mungkin tidak begitu dikenali oleh orang awam, namun beliau merupakan antara tokoh pemikir Islam paling berpengaruh yang pernah lahir dari Malaysia.
Sepanjang lebih enam dekad dalam dunia akademik, karya dan idea beliau memberi kesan besar kepada bidang falsafah Islam, pendidikan serta kajian tamadun Melayu.
Dilahirkan pada tahun 1931 di Bogor, Indonesia, Naquib al-Attas berasal daripada keluarga yang mempunyai tradisi keilmuan Islam yang kuat. Beliau kemudian mendapat pendidikan awal di English College Johor Bahru, yang kini dikenali sebagai Maktab Sultan Abu Bakar.
Selepas itu, beliau melanjutkan pengajian di Universiti Malaya di Singapura sebelum menyambung pengajian pascasiswazah di McGill University di Kanada dan seterusnya di University of London.
Pengalaman akademik di institusi antarabangsa ini banyak membentuk pendekatan beliau dalam mengkaji sejarah, falsafah dan peradaban Islam.
Sepanjang kerjayanya, Al-Attas memegang pelbagai jawatan penting dalam dunia akademik di Malaysia. Antaranya termasuk menjadi dekan serta ketua jabatan di Universiti Malaya dan Universiti Kebangsaan Malaysia.
Beliau turut memainkan peranan penting dalam pembangunan bidang pengajian Melayu dan kajian tamadun Islam di negara ini.
Salah satu idea paling terkenal yang diperkenalkan oleh Al-Attas ialah konsep Islamisasi ilmu atau Islamization of Knowledge.
Melalui konsep ini, beliau menegaskan bahawa ilmu pengetahuan tidak seharusnya dipisahkan daripada nilai dan pandangan alam Islam.
Menurut beliau, sistem pendidikan moden banyak dipengaruhi oleh pemikiran sekular Barat yang memisahkan ilmu daripada aspek spiritual dan moral.
Oleh itu, beliau mencadangkan agar ilmu moden ditafsir dan disusun semula berdasarkan kerangka pandangan alam Islam supaya pendidikan tidak hanya menekankan aspek teknikal, tetapi juga nilai dan makna kehidupan.
Idea ini kemudian memberi pengaruh besar kepada perkembangan pendidikan Islam di pelbagai negara. Antara sumbangan penting beliau ialah penubuhan Institut Pemikiran dan Tamadun Islam Antarabangsa (ISTAC), sebuah institusi akademik yang memberi tumpuan kepada kajian falsafah, sejarah dan pemikiran tamadun Islam.
Selain itu, Al-Attas juga dikenali sebagai sarjana yang sangat produktif. Sepanjang kerjayanya, beliau menghasilkan lebih 30 karya ilmiah yang membincangkan pelbagai topik termasuk falsafah Islam, sejarah tamadun Melayu serta konsep pendidikan dalam Islam.
Antara karya beliau yang sering dirujuk termasuk Islam and Secularism, yang membincangkan pengaruh sekularisme dalam pemikiran moden, serta The Meaning and Experience of Happiness in Islam, yang menghuraikan konsep kebahagiaan menurut perspektif falsafah Islam.
Sebagai pengiktirafan terhadap sumbangan besar beliau dalam dunia akademik, Al-Attas dianugerahkan gelaran Profesor Diraja pada tahun 2024, iaitu antara penghormatan tertinggi yang diberikan kepada tokoh akademik di Malaysia.
Syed Muhammad Naquib Al-Attas meninggal dunia pada 8 Mac 2026 pada usia 94 tahun. Walaupun beliau telah pergi, legasi pemikiran dan karya beliau terus menjadi rujukan penting dalam dunia akademik, khususnya dalam bidang falsafah Islam, pendidikan dan kajian tamadun Melayu.
Idea beliau mengenai hubungan antara ilmu, agama dan peradaban masih dibincangkan oleh sarjana di seluruh dunia hingga hari ini.
Gambar utama: merdekaaward.my
{suggest}