Lebih 1,000 kapal termasuk kapal kargo dan kapal tangki minyak dilaporkan mengalami gangguan sistem navigasi GPS di kawasan Teluk Parsi dan Teluk Oman.
Menurut laporan AFP, gangguan ini dipercayai berlaku akibat aktiviti jamming isyarat satelit sejak tercetusnya serangan Amerika Syarikat dan Israel di rantau tersebut.
Penganalisis kanan firma data tenaga Kpler, Dimitris Ampatzidis, berkata jumlah itu mewakili hampir separuh daripada kapal yang berada di kawasan berkenaan, dengan kebanyakannya dikesan berhampiran perairan Emiriah Arab Bersatu dan Oman.
GPS Kapal Lebih Ketinggalan Berbanding Telefon Pintar
Sistem navigasi satelit seperti GPS berfungsi melalui rangkaian satelit yang menghantar isyarat masa ke Bumi, membolehkan peranti menentukan kedudukan dengan tepat.
Telefon pintar moden hari ini biasanya boleh menerima isyarat daripada beberapa sistem navigasi satelit global (GNSS) seperti:
- GPS (Amerika Syarikat)
- Galileo (Eropah)
- GLONASS (Rusia)
- BeiDou (China)
Selain itu, kebanyakan telefon juga menggunakan dua jalur frekuensi GPS, menjadikan isyarat lebih kuat dan sukar diganggu.
Namun menurut pakar kejuruteraan dari University of Texas at Austin, Todd Humphreys, banyak kapal masih menggunakan isyarat GPS lama dikenali sebagai L1 C/A, yang mula diperkenalkan sejak awal 1990-an.
Akibatnya, sistem navigasi kapal lebih mudah terjejas jika berlaku gangguan isyarat.
Dalam situasi tersebut, kebanyakan kapal juga tidak dapat bergantung kepada sistem navigasi lain seperti BeiDou atau Galileo.
Pesawat Juga Guna Teknologi GPS Lama
Menurut Humphreys, keadaan sebenarnya lebih teruk dalam sektor penerbangan kerana peraturan keselamatan penerbangan masih menggunakan teknologi GPS lama.
Beliau berkata hampir semua pesawat komersial di dunia masih menggunakan penerima GPS yang hanya mampu membaca isyarat L1 C/A, teknologi yang dianggap sudah ketinggalan sekitar 15 tahun.
Apa Itu GPS Jamming dan Spoofing?
Pakar sejarah GPS Katherine Dunn menjelaskan bahawa GPS jamming sebenarnya tidak terlalu sukar dilakukan.
Ia hanya memerlukan pemancar radio yang menghantar isyarat pada frekuensi yang sama tetapi lebih kuat, sekali gus “menenggelamkan” isyarat GPS sebenar.
Lebih berbahaya ialah teknik GPS spoofing, di mana sistem navigasi dimanipulasi untuk menghantar lokasi palsu.
Dalam kes kapal, spoofing boleh menjejaskan sistem Automatic Identification System (AIS) yang digunakan untuk menghantar maklumat seperti:
- identiti kapal
- destinasi
- lokasi semasa
Akibatnya, kapal boleh kelihatan berada di lokasi yang salah, malah ada kes di mana kapal dilaporkan berada di daratan Iran atau Emiriah Arab Bersatu walaupun sebenarnya berada di laut.
GPS Digunakan Untuk Banyak Sistem Kapal
Isyarat GPS hari ini bukan sahaja digunakan untuk menentukan lokasi.
Ia juga digunakan untuk menyelaraskan:
- jam sistem kapal
- radar
- sistem pengukuran kelajuan
Tanpa GPS, proses navigasi kapal menjadi lebih berisiko, terutamanya bagi kapal bersaiz besar.
Dalam situasi gangguan GPS, kru kapal terpaksa kembali menggunakan kaedah navigasi lama seperti:
- radar
- rujukan visual kepada mercu tanda
Gangguan GPS Digunakan Untuk Pertahanan
Pakar percaya gangguan GPS di rantau tersebut turut digunakan sebagai langkah pertahanan.
Beberapa negara Teluk dipercayai mengaktifkan sistem jamming berhampiran kawasan mereka bagi mengganggu dron Shahed milik Iran yang menggunakan navigasi satelit.
Langkah serupa pernah dilakukan oleh Israel pada 2024 dan juga oleh Iran selepas konflik singkat antara kedua-dua negara sebelum ini.
Walaupun ia boleh mengganggu navigasi kapal, pesawat dan perkhidmatan lain, gangguan tersebut dianggap sebagai langkah keselamatan yang perlu.
Teknologi Navigasi Alternatif Sedang Dibangunkan
Bagi mengurangkan kebergantungan kepada GPS, beberapa syarikat teknologi kini sedang membangunkan sistem navigasi alternatif.
Antaranya termasuk teknologi yang menggunakan:
- medan magnet Bumi
- sistem navigasi inersia
Namun buat masa ini, kebanyakan kapal di dunia masih sangat bergantung kepada GPS untuk navigasi. – AFP
{suggest}